Indrukwekkende geraamtes, zelfstandig bewegend in de wind: de strandbeesten van kunstenaar Theo Jansen (1948) wandelen regelmatig langs de Haagse kustlijn. Ze zijn bovendien in de hele wereld getoond. Tot en met 3 juli 2022 zijn zowel in de Projectenzaal als buiten langs de vijverrand van het Kunstmuseum Den Haag tien strandbeesten in chronologische volgorde van strandbeesten-evolutie te bewonderen.
Jansen: “Sinds 1990 houd ik me bezig met het maken van nieuwe vormen van leven. Het oermateriaal is geen eiwit, zoals in de bestaande natuur, maar elektriciteitsbuis. Mijn strandbeesten halen energie uit de wind en hoeven dus niet te eten. In de loop der tijd heeft zich een evolutie voltrokken die zichtbaar is in de opeenvolgende generaties. In de presentatie van het Kunstmuseum wordt dat duidelijk zichtbaar.”
In de afgelopen decennia heeft Jansen de strandbeesten steeds verder ontwikkeld - hij onderscheidt inmiddels twaalf generaties - en daarmee vele stappen gezet richting die zelfstandigheid. Waar zijn eerste creatie nog niet mobiel was en bestond uit PVC-buizen en plakband, zie je tegenwoordig imposante, meterslange strandbeesten zelfstandig over het strand bewegen. De PVC-buizen vormen nog altijd het basismateriaal, maar door allerlei ingenieuze technieken kunnen de strandbeesten bewegen op de wind, zelfstandig lopen, zand verplaatsen en met hun vleugels wapperen. Ook kan een ‘maag’ van petflessen wind vangen en weer uitblazen en daarmee beweging mogelijk maken.
Jansen creëerde de strandbeesten niet zonder aanleiding. Hij bedacht deze als oplossing voor een nog altijd actueel probleem: klimaatverandering. Hij schreef een column over het gevaar van de stijgende zeespiegel en verzon al schrijvende een oplossing: dieren van elektriciteitsbuis die het strand loswoelen en naar de duinen blazen ter versterking. Vervolgens voegde hij de daad bij het woord en is de dieren zelf gaan maken om er nooit meer mee op te houden.
Op strandbeest.com is een uitgebreide stamboom te zien waarin alle species zijn ingedeeld in de verschillende periodes. Meer informatie over de tentoonstelling vind je op kunstmuseum.nl.
Foto’s: Divera Jansen, Loek van der Klis en Gerrit Schreurs